तुमच्याकडे दोन पॉलिसी आहेत म्हणून विमा कंपनी केवळ “तिचा वाटा” देत आहे? खरोखर कोण योगदान (contribute) देते ते तपासा.
दोन पॉलिसी असणे म्हणजे प्रत्येक विमा कंपनीचे दायित्व निम्मे होणे नव्हे. आरोग्य विम्याचे नियम कोणत्या विमा कंपनीकडे क्लेम करायचा हे निवडण्याची मुभा तुम्हाला देतात, आणि fixed-benefit कव्हर कोणत्याही परिस्थितीत पूर्ण रक्कम देतात. Contribution प्रत्यक्षात कसे चालते ते येथे आहे.
Reviewed by the BimaHaq Insurance Grievance Desk — BimaHaq's in-house insurance-grievance team — specialists in IRDAI grievance redressal, the Insurance Ombudsman process, and policyholder rights in India. · Last reviewed 2026-07-11
Contribution केवळ एकाच हितसंबंधाला आणि एकाच जोखमीला संरक्षण देणाऱ्या indemnity पॉलिसींमध्येच लागू होते — आणि तिथेही, IRDAI चे आरोग्य विमा निकष कोणत्या विमा कंपनीकडे क्लेम करायचा हे निवडण्याचा अधिकार तुम्हाला देतात: निवडलेल्या विमा कंपनीने तुमच्यावर विभागणी (apportionment) न लादता तिच्या स्वतःच्या विमा रकमेपर्यंत क्लेम निकाली काढणे आवश्यक आहे, आणि विमा कंपन्यांमधील contribution केवळ क्लेम एका पॉलिसीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल तेव्हाच उद्भवते. Fixed-benefit पॉलिसी — hospital-cash योजना, benefit-आधारित critical-illness कव्हर, personal accident, जीवन विमा — तुमच्याकडे अन्य कोणताही विमा असला तरीही तिची वचनबद्ध रक्कम पूर्ण देते.
विमा कंपन्या या कारणावर का नाकारतात
तुम्ही दुसऱ्या पॉलिसीची माहिती दिली, आणि विमा कंपनीने contribution अट लागू करून केवळ प्रमाणशीर (rateable) वाटा दिला — किंवा क्लेमचा काही भाग आधी दुसऱ्या विमा कंपनीकडून वसूल करण्यास तुम्हाला सांगितले.
तुम्ही याला केव्हा आव्हान देऊ शकता
प्रथम प्रत्येक पॉलिसीचे वर्गीकरण करा: indemnity (प्रत्यक्ष खर्चाची परतफेड करते) की fixed benefit (निर्धारित घटनेवर निर्धारित रक्कम देते). Fixed-benefit कव्हरना contribution मुळीच लागू होत नाही — 'तुमच्याकडे अन्य विमा आहे' म्हणून benefit ची भरपाई कमी करणारी विमा कंपनी सरळसरळ चूक करत आहे. दोन indemnity आरोग्य पॉलिसींच्या बाबतीत, IRDAI चे निकष कोणत्या विमा कंपनीकडे क्लेम करायचा हे निवडू देतात, आणि त्या विमा कंपनीने तिच्या विमा रकमेपर्यंत रक्कम देणे आवश्यक आहे; तिची स्वतःची मर्यादा क्लेमला पुरेशी असताना ती एकतर्फीपणे 'contribution share' कापू शकत नाही. क्लेम खरोखरच एका पॉलिसीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तेव्हा उर्वरित रक्कम तुम्ही दुसऱ्या विमा कंपनीकडे मागू शकता — क्रम तुमच्या पसंतीचा. दोन्ही पॉलिसी schedules शेजारी-शेजारी ठेवा आणि प्रत्येक विमा कंपनीला तिच्या स्वतःच्या वचनास बांधील ठेवा.
या नकाराविरुद्ध कसे लढायचे
दोन्ही पॉलिसींचे लेखी वर्गीकरण करा
प्रत्येक पॉलिसी schedule मधून, ती indemnity कव्हर आहे की fixed-benefit कव्हर, तिची विमा रक्कम आणि तिची विमा कंपनी याची नोंद करा. हा एकच तक्ता सहसा वाद निकाली काढतो.
विमा कंपनी निवडण्याचा तुमचा हक्क ठामपणे मांडा
Indemnity आरोग्य पॉलिसींसाठी, तुम्ही निवडलेल्या विमा कंपनीला लेखी कळवा की IRDAI च्या निकषांनुसार तुम्ही या पॉलिसीअंतर्गत क्लेम करण्याचा पर्याय निवडत आहात, आणि तिने तुमच्यावर contribution न लादता तिच्या विमा रकमेपर्यंत क्लेम निकाली काढणे आवश्यक आहे.
उर्वरित रक्कम असल्यास दुसऱ्या विमा कंपनीकडे क्लेम करा
नुकसान पहिल्या पॉलिसीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर पहिल्या विमा कंपनीच्या settlement पत्रासह उर्वरित रक्कम दुसऱ्या विमा कंपनीकडे दाखल करा — पहिल्या पॉलिसीने न भागवलेल्या रकमेची जबाबदारी दुसरी पॉलिसी घेते.
विमा कंपनीच्या GRO कडे लेखी तक्रार नोंदवा
नकार का चुकीचा आहे हे मांडणारी दिनांकित तक्रार विमा कंपनीच्या Grievance Redressal Officer कडे पाठवा. विमा कंपनीने तिची तात्काळ पोच द्यावी आणि 14 दिवसांच्या आत तिचे निराकरण करावे.
Bima Bharosa वर IRDAI कडे तक्रार वाढवा
जर ती वेळेत सोडवली गेली नाही किंवा उत्तर असमाधानकारक असेल, तर IRDAI च्या Bima Bharosa पोर्टलवर तक्रार नोंदवा.
ते Insurance Ombudsman कडे न्या
मोफत, विमा कंपनीवर बंधनकारक, आणि ₹50 lakh पर्यंतच्या दाव्यांसाठी खुले — विमा कंपनीच्या नकारापासून किंवा अंतिम उत्तरापासून one year च्या आत दाखल करा.
सामान्य प्रश्न
माझ्याकडे दोन आरोग्य विमा पॉलिसी आहेत. माझा क्लेम कोणती पॉलिसी देते?
तुम्ही निवडता. IRDAI च्या आरोग्य विमा निकषांनुसार, कोणत्या विमा कंपनीकडे क्लेम करायचा ते पॉलिसीधारक निवडतो, आणि त्या विमा कंपनीने तिच्या स्वतःच्या विमा रकमेपर्यंत क्लेम निकाली काढणे आवश्यक आहे. क्लेम त्या पॉलिसीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल, तर उर्वरित रक्कम तुम्ही दुसऱ्या विमा कंपनीकडे मागू शकता. एका पॉलिसीची मर्यादा क्लेमला पुरेशी असताना विमा कंपन्या तुमच्यावर प्रमाणशीर विभागणी लादू शकत नाहीत.
माझ्याकडे अन्य पॉलिसी आहेत म्हणून विमा कंपनी माझी personal-accident किंवा hospital-cash भरपाई कमी करू शकते का?
नाही. Fixed-benefit पॉलिसी — personal accident, hospital cash, benefit-आधारित critical illness, जीवन विमा — विमाकृत घटना घडल्यावर त्यांची वचनबद्ध रक्कम पूर्ण देतात, तुमच्याकडे अन्य कोणतेही कव्हर असले तरीही. Contribution ही indemnity ची संकल्पना आहे आणि benefit भरपाईंना ती मुळीच लागू होत नाही.
Contribution clause म्हणजे काय?
हे तत्त्व असे आहे की जेव्हा दोन indemnity पॉलिसी एकाच हितसंबंधाला एकाच जोखमीविरुद्ध संरक्षण देतात, तेव्हा विमा कंपन्या आपापसात नुकसान वाटून घेतात, जेणेकरून विमाधारकाला प्रत्यक्ष नुकसानापेक्षा जास्त वसुली मिळू नये. ते एकाच खर्चाच्या दुहेरी वसुलीपासून संरक्षण देते — पॉलिसीची मर्यादा उपलब्ध असताना विमा कंपनीला प्रत्यक्ष नुकसानापेक्षा कमी रक्कम देण्याची मुभा ते देत नाही.
संपूर्ण पहा नाकारलेल्या दाव्यासाठी तक्रार-वाढीची शिडी, किंवा वापरा मोफत तक्रार-पत्र टेम्पलेट.
हे मार्गदर्शक भारतातील विमा-तक्रार प्रक्रियेबद्दल सामान्य माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही, आणि आकडे (मुदती, आर्थिक मर्यादा, अधिकारक्षेत्र) बदलू शकतात — त्यांवर विसंबून राहण्यापूर्वी वरील दुव्यांमधील अधिकृत स्रोतांशी पडताळून पाहा.